Türkiye ile Suriye fosfat ve enerji projelerinde stratejik iş birliği

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Suriye’nin başkenti Şam’da Türkiye ile Suriye arasında madencilik ve enerji alanında yeni bir iş birliği sürecinin başlatıldığını açıkladı. Bayraktar, fosfat üretimi ve enerji nakil hatlarını içeren kapsamlı bir projeyi hayata geçirmeyi hedeflediklerini söyledi.

Fosfat alanında stratejik mutabakat

Şam temasları kapsamında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının bağlı kuruluşları MTA ve MTAIC ile Suriye Jeoloji ve Maden Kaynakları Genel Müdürlüğü arasında “Fosfat Alanında Mutabakat Zaptı” imzalandı. Anlaşma, madencilikte stratejik ortaklık geliştirilmesini ve uzun vadeli iş birliğini öngörüyor.

Mutabakat, yer bilimleri, madencilik, enerji hammaddeleri ve jeotermal enerji alanlarında ortak çalışmalar yürütülmesini amaçlıyor. Bu çerçevede jeolojik araştırmalar, maden arama ve geliştirme faaliyetleri, veri paylaşımı, eğitim ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesine yönelik programlar planlanıyor.

Belgenin odak noktalarından birini, başta fosfat olmak üzere metalik madenler, endüstriyel hammaddeler ile stratejik ve kritik minerallere yönelik arama, ruhsat edinimi, işletme ve uç ürün üretimine dönük projeler oluşturuyor. Fosfat değer zinciri kapsamında, ilk aşamada fosfat kayası üretimi ve uzun vadeli alım-satım mekanizmalarının geliştirilmesi hedefleniyor.

İlerleyen aşamalarda fosforik asit, gübre ve diğer fosfat bazlı ürünler için entegre sanayi yatırımlarında iş birliği yapılması planlanıyor. Bu projelerin hayata geçirilmesi için Türk kamu kurumları, özel sektör kuruluşları ve Suriye kamu kuruluşları arasında ortak girişim ve kamu-özel iş birliği gibi yatırım modelleri öngörülüyor.

Geniş kapsamlı fosfat ve demiryolu projesi

Bayraktar, imzalanan mutabakatın ardından yaptığı değerlendirmede, Şam’da imza altına alınan çerçevenin fosfat sahalarının geliştirilmesini ve yeni yatırımları kapsadığını belirtti. Çalışmanın önümüzdeki günlerde ticari anlaşmaya dönüştürülmesini beklediklerini ifade etti.

Bakan, projede fosfat üretimi, sahaların geliştirilmesi ve endüstriyel tesis kurulmasının yer aldığını aktardı. Fosfat üretiminin limana taşınabilmesi için demiryolu inşasının da planlandığını, bu yapının çok kapsamlı ve büyük bir proje olarak kurgulandığını vurguladı. Atılan imzaların bu sürecin ilk adımı olduğu kaydedildi.

Suriye ile enerji ve madenlerde yeni dönem

Bayraktar, Suriye Enerji Bakanı Muhammed El-Beşir ile yaptığı baş başa ve heyetler arası görüşmelerde elektrik, madenler ve fosfat, petrol ve doğal gaz, deniz sondajı ile enerji nakil hatları ve taşımacılığı gibi başlıkların ele alındığını aktardı. İki ülke arasında çok büyük bir iş birliği potansiyeli bulunduğunu dile getirdi.

Bakan, Suriye’nin yeniden inşası ve ihyası sürecinde enerji ve madenler alanındaki potansiyeli adım adım hayata geçirmeye dönük projeler yürüttüklerini belirtti. Türkiye’nin bu sürece önem verdiğini ve desteklediğini, Suriye’nin kendi kaynaklarını katma değerli şekilde ekonomiye dahil etmesi halinde sürecin daha da hızlanacağını ifade etti.

Bayraktar, Türkiye ve Suriye’nin petrol ve doğal gaz geçiş güzergahı olarak küresel enerji krizinde önemli fırsatlar sunduğunu söyledi. Suriye off-shore sahaları ve kara alanlarında mevcut üretimin artırılması, yeni keşifler ve farklı sahalarla ilgili Türkiye Petrolleri başta olmak üzere Türk şirketlerinin hazır olduğunu dile getirdi.

Türkiye’nin Karadeniz’deki keşfinin ardından Somali’de faaliyetlere başladığını hatırlatan Bayraktar, bu tecrübeyi Akdeniz’de Suriye, Libya ve diğer ülkelerde de kullanmak istediklerini belirtti. Suriye’nin bu çerçevede özel önem verilen ülkelerden biri olduğu ve önemli bir potansiyel taşıdığı vurgulandı.

Planlanan çalışmalarda önce sismik araştırmaların, ardından sondaj faaliyetlerinin ve farklı şirketlerle ortaklık modellerinin gündeme geleceği aktarıldı. Böylece Suriye’nin doğal kaynaklarının ekonomiyle buluşturulmasının hedeflendiği kaydedildi.

Birecik-Halep hattı ile elektrik ihracatı üç katına çıkacak

Bayraktar, Suriye’ye elektrik tedarikinin her geçen gün arttığını belirterek, devreye alınması planlanan Birecik-Halep hattının etkilerine dikkat çekti. Önümüzdeki haftalarda işletmeye girmesi öngörülen hatla elektrik ihracatının yaklaşık üç katına çıkarılmasının planlandığını söyledi.

Bakan, bu hat üzerinden yapılacak ihracatın 800-900 megavat seviyesine ulaşmasının hedeflendiğini açıkladı. Projenin Suriye’nin önemli miktardaki elektrik ihtiyacına katkı sunacağını, devreye alınmasına artık sayılı günler kaldığını ifade etti.

Bayraktar, söz konusu hat sayesinde ülkedeki günlük aydınlatma süresinin de uzayacağını belirtti. Böylece hem enerji arzının güçleneceğini hem de yaşam koşullarının iyileşmesine katkı sağlanacağını dile getirdi.

Altyapı projelerinde Türk şirketleri

Bakan, Türk şirketlerinin Suriye’deki yatırımlarının artarak devam ettiğini ifade etti. Altyapı projelerinde daha fazla Türk firmasının yer almasını arzu ettiklerini söyledi. Boru hatları, elektrik iletim hatları, depolar ve tankların yapımında önemli bir tecrübeye sahip olunduğunu, bu birikimin hızlı şekilde projelere yansıtılabileceğini kaydetti.

Bayraktar, dünyanın dördüncü büyük jeotermal kurulu gücüne sahip ülke olarak Türkiye’nin bu alandaki deneyimini de Suriye’ye taşımak istediklerini belirtti. Jeotermal enerji alanında da bilgi paylaşımı ve ortak çalışmaların gündeme gelebileceğini aktardı.

Siyasi temaslar ve üst düzey kabuller

Bayraktar, Şam’daki temasları çerçevesinde Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara tarafından da kabul edildi. Görüşmede enerji ve madencilik alanındaki iş birliği projeleri ile Suriye’nin kalkınma sürecine yönelik başlıkların ele alındığı ifade edildi.

Bakan, açıklamalarında Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın liderliğinde ülkenin önemli bir kalkınma süreci yaşadığını vurguladı. Türkiye’nin bu süreci desteklediğini, Suriye’nin kendi doğal kaynaklarını ekonomiye kazandırmasına katkı sunmayı hedeflediklerini dile getirdi.