TÜBİTAK AFAD 1001 UDAP çalıştayı ve yeni ortak çağrı süreci

TÜBİTAK-AFAD 1001 UDAP Ulusal Deprem Araştırmaları Programı Projeleri Değerlendirme Çalıştayı ve 2026 yılı ortak proje çağrısı tanıtım programı AFAD Başkanımız Vali Ali Hamza Pehlivan’ın açılış konuşmasıyla gerçekleştirildi. Programda mevcut projeler değerlendirildi ve yeni çağrı sürecine ilişkin bilgiler paylaşıldı.

Çalıştaya TÜBİTAK Araştırma Destek Programları Başkanı Doç. Dr. Cengiz Arıcı, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Özgen Ercan, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi ARGE Lideri Yük. Müh. Alper Seçgin, AFAD Deprem Daire Başkanı Prof. Dr. Aykut Akgün, AFAD Yönetim Hizmetleri Genel Müdürü Cengiz Gevrek, AFAD Afetlere Müdahale Genel Müdürü Dr. Sadi Ergin ile çeşitli üniversitelerden akademisyenler katıldı.

Çalıştay oturumları ve değerlendirmeler

Programın ilk gününde jeodinamik araştırmalar, depreme yönelik dijital teknolojiler, senaryo, kestirim ve analiz çalışmaları, depreme yönelik inşaat modelleri ile atık yönetimi başlıklarında oturumlar düzenlendi. Bu oturumlarda deprem odaklı bilimsel çalışmaların mevcut durumu ve ihtiyaç alanları ele alındı.

İkinci günde jeodinamik araştırmalar ile depreme yönelik dijital teknolojiler, senaryo, kestirim ve analiz çalışmalarına ilişkin oturumlar devam etti. Ayrıca depremin sosyo-ekonomik, toplumsal ve çevresel yaygın etkileri, alanında uzman isimler ve akademisyenler tarafından kapsamlı biçimde değerlendirildi.

UDAP kapsamındaki projeler ve iş birliği protokolü

AFAD Başkanı Ali Hamza Pehlivan konuşmasında, afet yönetiminin hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamalarını içeren bütünleşik bir yaklaşımla yürütüldüğünü belirtti ve deprem konusunun kurum açısından öncelikli alanlardan biri olduğunu vurguladı. Afetlere Dirençli Türkiye hedefi doğrultusunda TÜBİTAK ve üniversitelerle yürütülen iş birliğinin önemine dikkat çekti.

Pehlivan, Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı (UDSEP-2023) belgesinin, ülke genelinde afet risklerinin bilimsel temelde ele alınması açısından kritik bir adım olduğunu ifade etti. Bu stratejik çerçevenin önemli çıktılarından birinin Ulusal Deprem Araştırma Programı (UDAP) olduğunu, program kapsamında 2012-2023 yılları arasında yapılan 260 proje başvurusundan 65’inin desteklendiğini aktardı.

UDAP çerçevesinde 20 farklı ilden 29 üniversitenin afet araştırma desteğinden yararlandığı, bu destekler sayesinde 290 yardımcı araştırmacı ve 66 bursiyerin projelerde görev aldığı bilgisi paylaşıldı. Bu yapı ile çok paydaşlı ve kapsayıcı bir araştırma ekosistemi oluşturulduğu belirtildi.

Desteklenen proje sayısını artırmak amacıyla 30 Ekim 2023 tarihinde AFAD ile TÜBİTAK arasında “Bilimsel Araştırma-Geliştirme, Yenilik ve İnsan Kaynağı Alanında İş Birliği Protokolü” imzalandı. Bu protokol sonrasında çeşitli projeler hayata geçirilmeye başlandı ve ortak çalışmaların kapsamı genişledi.

Bu iş birliği kapsamında, 24 üniversiteden 100’ün üzerinde araştırmacı ve 300’ün üzerinde genç bursiyerin görev aldığı, AFAD ve MTA’nın paydaş kurum olduğu Türkiye Paleosismoloji projesi yürütülüyor. Proje, deprem üretme potansiyeli yüksek 132 fayın paleosismolojik özelliklerinin belirlenmesine odaklanıyor.

Ortak çağrı sonuçları ve yeni çağrı hazırlığı

Pehlivan, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi ile AFAD’ın farklı alanlarda önemli projeleri birlikte sürdürdüğünü, TÜBİTAK ile uzun süredir devam eden güçlü iş birliği sayesinde bilimsel araştırmaların afet yönetimi politikalarıyla buluştuğunu dile getirdi. Akademik bilgi birikiminin uygulamaya dönük ihtiyaçlarla birleştirilmesinin, afetlere hazırlık kapasitesini artırdığını söyledi.

TÜBİTAK Araştırma Destek Programları Başkanlığı tarafından 2024 yılı Nisan ayında “TÜBİTAK-AFAD UDAP Ulusal Deprem Araştırmaları Programı Ortak Çağrısı” açıldığı hatırlatıldı. Ortak finansman modeliyle yürütülen bu çağrıya yapılan 232 proje başvurusundan 51’inin desteklenmeye değer bulunduğu, bunlardan 47’siyle sözleşme imzalanarak çalışmaların başlatıldığı bilgisi verildi.

Bu projelerin, özellikle deprem olmak üzere afet yönetiminin farklı alanlarında önemli bilimsel çıktılar üreteceği ifade edildi. Amaç; bilim dünyasının bilgi ve deneyimini afet yönetiminin ihtiyaçlarıyla daha güçlü şekilde buluşturmak, yenilikçi araştırma konuları ortaya koymak ve ülkenin deprem risklerini azaltmaya yönelik uygulamaların geliştirilmesine katkı sağlamak olarak tanımlandı.

Projelerin yalnızca akademik çıktı üretmesinin yeterli görülmediği, politika geliştirme süreçlerine katkı sunan, uygulamaya aktarılabilir ve karar vericilere yol gösterici nitelikte çalışmaların hedeflendiği vurgulandı. Üniversitelerin katkısıyla yürütülecek bu projelerin, afet risklerinin daha iyi anlaşılmasına ve daha dirençli şehirlerin oluşturulmasına destek vereceği ifade edildi.

AFAD Başkanı, Ulusal Deprem Araştırma Programı kapsamında TÜBİTAK ile yeni bir ortak çağrının da son aşamaya geldiğini, bu çağrının kısa süre içinde akademisyenler ve üniversitelerle paylaşılacağını duyurdu. Konuşmasının sonunda çalıştaya katkı sunan tüm kurum ve akademisyenlere teşekkür ederek programın hayırlı sonuçlar doğurmasını diledi.

Açılış programında TÜBİTAK Araştırma Destek Programları Başkanı Doç. Dr. Cengiz Arıcı ve AFAD Deprem Daire Başkanı Prof. Dr. Aykut Akgün de sunumlar gerçekleştirdi. Katılımcılara yönelik teşekkür iletilerek çalıştayın afet araştırmaları alanında iş birliğini güçlendirmesi temennisi paylaşıldı.