Afyonkarahisar Emre Gölü’nde TÜBİTAK Gökyüzü Gözlem Etkinliği tamamlandı

TÜBİTAK Gökyüzü Gözlem Etkinliği, 12–15 Ağustos 2026 tarihleri arasında Afyonkarahisar Emre Gölü’nde gerçekleştirilen programın ardından sona erdi. Perseid meteor yağmuru eşliğinde düzenlenen etkinlikte, 36 profesyonel teleskop ve 69 uzman astronom eşliğinde her yaştan binlerce katılımcı gökyüzünü gözlemledi.

Türkiye’nin en kapsamlı ve köklü gökbilim organizasyonu olarak tanımlanan etkinlik, 28. yılında tarihî ve doğal dokusuyla öne çıkan, ışık kirliliğinden uzak Emre Gölü çevresinde yapıldı. Programa Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ile TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Orhan Aydın katıldı.

Yeni destek mekanizması ve uzay vizyonu

Açılış töreninde konuşan Mehmet Fatih Kacır, gökbilim merakını ülke geneline yaymayı hedefleyen yeni bir destek mekanizması açıklayarak, ulusal çaplı gökyüzü gözlem etkinliklerinin yanında sivil toplum kuruluşları, üniversiteler ve gökyüzü meraklılarının düzenleyeceği faaliyetlerin de güçlü şekilde destekleneceğini belirtti.

Bakan Kacır, konuşmasında Türkiye’nin uzay vizyonuna değindi. GÖKTÜRK-2 ve İMECE uyduları ile yerli haberleşme uydusu TÜRKSAT 6A’nın, uzay alanında artan iddia ve millî kabiliyetlerin somut göstergeleri olduğunu ifade etti. Millî Uzay Programı ile uzay alanındaki yetkinliklerin ortak hedefler doğrultusunda birleştirildiğini, böylece yeni bir dönemin başlatıldığını vurguladı.

Kacır, Türk Astronot ve Bilim Misyonu kapsamında ilk astronot Alper Gezeravcı’nın Uluslararası Uzay İstasyonu’nda 13 bilimsel deney gerçekleştirdiğini, astronot Tuva Cihangir Atasever’in ise 7 deney icra ettiği yörünge altı araştırma uçuşunu tamamladığını hatırlattı. Önümüzdeki dönemde yerli ve millî imkânlarla geliştirilen itki sistemiyle tasarlanıp üretilen bir uzay aracıyla Ay’a erişme hedefi dile getirildi.

Konuşmada ayrıca Bölgesel Konumlama ve Zamanlama Sistemi’nin hayata geçirilmesiyle konum ve zaman bilgisinde bağımsızlığın güçlendirileceği ve kritik teknolojilerde yeni yetkinlikler kazanılacağı ifade edildi.

Gökyüzü, bilim ve anlam arayışı

TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Orhan Aydın, gökyüzünün insanlık için ilk büyük laboratuvar olduğuna dikkat çekti. Aydın, insanlığın tarih boyunca merak ederek gözlem yaptığını, ölçümler gerçekleştirdiğini, sorular sorduğunu ve bu süreçte usturlap geliştirip rasathaneler kurduğunu; teleskopla gezegenlerin hareketlerini hesapladığını ve yıldızların ışığını çözümlendiğini anlattı.

Bugün milyonlarca ışık yılı uzaktaki galaksilerin gözlemlendiğini, başka yıldızların çevresindeki gezegenlerin araştırıldığını ve evrenin başlangıcından kalan ışığın ölçüldüğünü belirten Aydın, teknolojinin ve araçların değişmesine rağmen insanın gökyüzü karşısındaki temel duygusunun aynı kaldığını söyledi. Göğe bakmanın gündelik kaygıların ötesine geçme imkânı sunduğunu, bu nedenle gökyüzünün bilimin, felsefenin, sanatın ve manevi tefekkürün ortak mekânlarından biri olarak görüldüğünü ifade etti.

81 ilden başvuru, geniş yaş aralığında katılım

Etkinliğe bu yıl 81 ilden yaklaşık 19 bin başvuru alındı. Başvuruların önemli kısmını aileler oluşturdu. Katılımcı profili bir aylık bebekten 75 yaşındaki gökyüzü meraklısına kadar geniş bir yaş aralığına yayıldı. Kura yöntemiyle belirlenen katılımcılar, astronomlar, akademisyenler, bilim iletişimcileri, gönüllüler ve görevliler dört gün boyunca alanda yer aldı.

14 Ağustos cuma günü program tüm kamuoyuna açıldı. Bu kapsamda çevre il ve ilçelerden gelen binlerce kişi Emre Gölü’ndeki gökyüzü gözlemlerine katıldı ve Perseid meteor yağmurunu izleme imkânı buldu.

Gündüz atölyeler, gece gökyüzü gözlemleri

Etkinlik süresince gündüz saatlerinde Güneş gözlemleri, TÜBİTAK atölye çalışmaları, deneyler, bilim gösterileri ve bilgi yarışmaları düzenlendi. Geceleri ise alana kurulan 36 profesyonel teleskop ve 69 uzman astronom rehberliğinde gezegen, yıldız kümesi, bulutsu, galaksi ve Perseid meteor yağmuru gözlemleri yapıldı.

Türkiye’nin uzay misyonunu temsil eden ilk Türk astronot Alper Gezeravcı ile ilk yörünge altı bilim misyonunu gerçekleştiren Tuva Cihangir Atasever, etkinlikte deneyimlerini aktardı. Uzay araştırmaları ve yürüttükleri çalışmalar hakkında katılımcılara sunumlar yapıldı.

Programda ayrıca Millî Uzay Programı vizyonu, derin uzay çalışmaları, ötegezegenler, kara delikler ve Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026) sunumlarla ele alındı. Böylece gökbilim meraklıları hem temel astronomi hem de güncel uzay projeleri hakkında kapsamlı bilgi edindi.

TÜBİTAK Bilim Merkezleri ve atölyelerine yoğun ilgi

Etkinlik boyunca yürütülen uygulamalı bilim faaliyetleri katılımcılardan büyük ilgi gördü. TÜBİTAK Atölyeleri kapsamında 21 farklı başlıkta düzenlenen 27 atölye etkinliğinde yaklaşık 600 kişi yer aldı. Bu çalışmalarda gökbilim ve teknolojiye ilişkin uygulamalı deneyimler sunuldu.

Alanda kurulan TÜBİTAK Bilim Merkezleri Çadırı bünyesindeki 5 farklı bilim merkezinde düzenlenen uygulamalı atölyeler ise toplam 5 bin 210 kişiye ulaştı. GUHEM Gökmen Uzay Havacılık Eğitim Merkezi, Kâğıt Uçak Atölyesi’nde 1.700, Sıcak Hava Balon Simülasyonu’nda 1.200 katılımcıyı ağırladı.

Samsun Keşif Kampüsü, Kaan, Güneş Sistemi Puzzle, Dünya Yörüngesi Modeli ve 3D Kalem atölyeleriyle toplam 1.505 kişiyi bilimle buluşturdu. Tuzla Bilim Merkezi, Gök Atlas, CD Spektrum, Venüs Gözlüğü, Evreni Keşfediyorum ve Takımyıldız Dürbünü çalışmalarıyla 1.220 katılımcıya ulaştı.

Bilim Şahinbey çatısı altında TÜRKSAT 6A Uydu Maketi, 3D Kalem ile Gezegen ve Roket Tasarımı, Gök Temalı Çanta Baskı ve Kozmik Tuval atölyeleriyle 775 katılımcıya erişildi. Bilim Yunusemre ise Astronot Maskesi Tasarımı, Işıklı Takım Yıldızı Kutusu, Güneş Saati Maketi ve Uzay Temalı Kitap Ayıracı atölyeleriyle 510 kişiye uygulamalı gökbilim ve teknoloji deneyimi sundu.

Dört güne yayılan zengin program

Etkinliğin ilk günü, TÜBİTAK atölyeleri ve Prof. Dr. Faruk Soydugan’ın “Yıldızların İzinde: Evren ve Kozmik Depremler” başlıklı konferansı ile başladı. Günün devamında gece gözlemleri gerçekleştirildi.

İkinci günde bilim gösterileri ve bilgi yarışmaları düzenlendi. TUA Başkan Yardımcısı Fatih Dulkan “Millî Uzay Programı: Türkiye’nin Uzaydaki Gelecek Vizyonu” sunumunu yaptı. Tuva Cihangir Atasever ile söyleşi gerçekleştirildi, IAC 2026 ve TÜBİTAK UZAY hakkında bilgilendirmeler yapıldı. Akşam saatlerinde Afyon Kocatepe Üniversitesi Korosu konser verirken, eş zamanlı gökyüzü gözlemleri sürdü.

Üçüncü gün, ilk Türk astronot Alper Gezeravcı’nın “ISS Görevi” konferansı ile başladı. Gün içinde Türkiye Ulusal Gözlemevleri temalı söyleşiler düzenlendi. Resmî kapanış seremonisi ve Afyonkarahisar Belediyesi Kent Orkestrası konserinin ardından son gece gözlemleriyle program tamamlandı.